GENÇ BÜROKRAT MANŞET HABERLER

SİYASET GÜNDEMİ
TÜRKİYE
ATAMA & TAYİNLER
DUYURULAR
BÜROKRAT HABERLERİ
RÖPORTAJ

HİZMETKÂR LİDERLİK VE EĞİTİME YANSIMALARI


Bu makale 2017-06-23 10:38:51 eklenmiş ve 278 kez görüntülenmiştir.
Nazmi Avcı - Seyitgazi İlçe Milli Eğitim Müdürü

Hizmetkâr liderlik kavramı yeni olmadığı gibi, yüzyıllardır bütün kültürlerde uygulanan temel ve hiç bitmeyen prensiplerden oluşur. Hizmetkâr liderlik kavramını ilk olarak, Herman Hesse “Doğu’ya Yolculuk” kitabına itibar ederek “Hizmetkâr Olarak Lider” adlı eserinde tanıtmıştır. Büyük lider olabilmek için, ilk önce hizmet eden olmak gerektiğini vurgulayarak, birçok anahtar özellik tanımlamıştır. Bunlar; girişken olma, dinleme ve anlama, hayal etme, geri çekilme, kabullenme ve empati kurma kabiliyeti, sezgi, öngörü, farkındalık ve ortaklık (takım) kurmadır.
 
Spears , Greenleaf’in eserlerinden 10 hizmetkâr lider özelliğini süzüp listelemiştir. Bunlar; dinleme, empati, iyileştirme, farkındalık, ikna, kavramsallaştırma, önsezi, yöneticilik, insanların gelişimine bağlılık ve ortaklık (takım) kurmadır. Bunlardan dokuz işlevsel özellik sınıflandırmıştır. Bunlar; vizyon, doğruluk, dürüstlük, güven, hizmet, model olma, öncü olma, diğerlerini takdir ve güçlendirmedir. Bunlara eşlik eden diğer özellikler; iletişim, güvenilirlik, liyakat, yöneticilik, ileri görüşlülük, etkileme, ikna, dinleme, cesaretlendirme,  öğretme ve vekâlettir.
 
Hizmetkâr liderlik de, “önce insan” ve “hizmet etme” kavramlarını odağına alarak çalışanların iş performansını, kişisel beceri ve yeteneklerini artırmayı, takipçilerinin ihtiyaçlarını ve duygularını dikkate almayı, onların hayatını zenginleştirmeyi, sahip olduğu gücü onların her türlü ihtiyaçlarını karşılamak için harcamayı, örgütlerin nihai hedeflerine ulaşabilmeleri için etkili liderlik davranışları olarak ifade etmektedir.
 
Hizmetkâr lider, diğerlerinin hayatlarında bir farklılık yaratmak için çaba göstermektedir. İzleyenlerine bencillikten uzak, karşılıksız hizmet etmeyi prensip edinmiştir. Sürekli olarak izleyenlerinin başarılı olması için neye ihtiyaç duyduklarını bulmaya çalışır. İzleyenlerine hizmet etme örgütsel hedeflerin önüne geçmiştir. Çünkü hizmetkâr liderlik, örgütü oluşturan bireylerin gelişimini destekleyerek uzun vadede örgütsel hedeflerin gerçekleştirilebileceğine dair bir inanca sahiptir. 
 
Hizmetkârlık kavramı, liderin kendini herhangi bir kişisel çıkar gözetmeksizin takipçilerine adaması, onların ihtiyaçlarını karşılaması ve onlar için yaşaması anlamına gelmektedir. Yaşamlarında yön ve amaç bulmak isteyenlere örnek oluşturan, yardım eden, birey olarak çalışanlarının olumlu yönde büyüyüp gelişmesine katkıda bulunmak ancak hizmetkâr bir liderin göstereceği davranışlardır.
 
Hizmetkâr liderin, takipçilerine sunduğu hizmetlerin sürekliliği ve sistematikliği bu kuramı önemli kılan bir diğer unsurdur. Hizmetkâr lider, liderlerden çalışanlara hizmet eden olmayı, aldıklarından daha fazlasını vermeyi, kendilerinin ihtiyaçlarından daha çok çalışanlarının ihtiyaçlarına hizmet eden kişiler olmalarını bekler. Kendine hizmet eden liderlerle de bu noktada ayrılmaktadırlar. Kendine hizmet eden liderler için kendi çıkarları ön plandadır. Konumlarını kaybetmekten, astları tarafından eleştirilmekten korkarlar. Kendilerinden sonra örgüte liderlik edebilecek bir lider yetiştirmekle ilgilenmezler. Hizmetkâr liderler ise takipçilerinin hizmetkârıdır. Eleştiriye açıktırlar ve bunu kendi gelişimleri için bir fırsat olarak değerlendirirler. Bulundukları pozisyonun kalıcı olmadığının farkındadırlar ve kendilerinden sonra örgütün en iyi şekilde yönetilebilmesi için lider yetiştirmeyi önemserler.
Hizmetkâr lider, izleyenlerinin yapabileceklerinin en iyisini başarabilmelerinde kendini sorumlu görür, daha bilgili olmaları, daha fazla hak sahibi olmaları, dayanışma ve özgürlük kazanmaları için çabalar. “Hizmet etme” kalitesinde mükemmele ulaşmayı, örgüt içinde tek kişinin ya da belli bir grubun sorumluluğu olarak görmemektedir. Astların gelişimi ve onlara kendilerini gerçekleştirmek için cesaretin ve fırsatın verilmesi, takım çalışması, karar sürecine katılım, samimi ve ahlaki davranışlar örgüt içinde hedeflere ulaşmak için astların güdülenmesini ve güçlü bir performansın doğmasını sağlayacaktır.
 
Hizmetkâr liderler, “ben” duygusundan sıyrılarak kendi ihtiyaçlarından önce etrafındakilerin ihtiyaçlarını düşünen kişilerdir. Eğitim kurumları da bireysel bencillikten kurtulmuş, takım çalışması ve işbirliği atmosferini sağlamış, temel işlevi insanların iyileştirilmesi olan hizmetçi liderler için oldukça uygun görülebilir. Eğitim liderlerinin, okulun bütününü bir takım olarak görüp, eğitim etkinliklerinin yürütülmesinde okulun diğer unsurları ile ortak çalışmaları gerekmektedir. İş birliğine dayalı bir eğitim ortamı ve bu durumu benimsemiş öğretmen ve yöneticiler, öğrencilerin hoşgörülü olma, yardımlaşma, sevgi, saygı, dürüstlük gibi pek çok davranışı kazanmalarına katkı sağlayacaktır.
 
Eğitim kurumlarındaki liderlerin sahip olması arzu edilen özellikler ile hizmetkâr liderliğin özellikleri arasında temelde birçok ortak nokta yer almaktadır. Hizmetkar lider empati kurabilen iyi bir dinleyicidir. Kendisinin ve takipçilerinin farkında, bireysel bencilliklerinden kurtulmuş, vizyon sahibi, örgüt içinde işbirliğini destekleyen liderdir. Örgütten çok bireye önem veren, çalışanların ihtiyaçlarını karşılayarak onların bireysel gelişimine katkı sağlamayı öncelik kabul eden, bu şekilde örgüt performansını da artırabileceğini öne süren bir liderlik yaklaşımıdır. Bireysel bencilliklerin ötesinde insana bakmayı gerektiren hizmetkâr liderlik eğitim örgütlerinin yönetimi için ideal bir liderlik anlayışı olarak düşünülmektedir. Çünkü okul yönetiminin çalışmasının temelinde öğretmenlere, öğrenci ve velilere, yetiştirilen donanımlı vatandaş ile topluma hizmet etme vardır.
 
Zorlayarak bir şeyler yaptırmak yerine dinleme, empati, iyileştirme, ikna etme, çalışma ekipleri oluşturma, insanları geliştirme gibi birtakım yollarla çalışanları etkilemek hizmetkar bir liderin tercihi olacaktır. Bu tercih eğitim liderinin de çalışanlarına yaklaşımı olmalıdır. Bu durum eğitim ortamındaki iklimin baskı ve otoriteden uzaklaşmasını, kişiler arası iletişim ve etkileşimin önem kazandığı demokratik bir ortamın oluşmasını sağlayacaktır. Hizmet etmeye odaklanmış bir eğitim lideri, öğretmenlerinin kendilerini daha özgür, bilgili ve sağlıklı görmelerini önemsemeli, onlara ait oldukları kurumun kendilerine değer verdiğini, öz gelişimlerine katkı sağlamayı önemsediğini hissettirmelidir. Bu davranışları yerine getirdiklerinde çalışanlar çok daha istekli, üretken, örgütün işleyişine ve kararlarına katılan, sorunlara çözümler arayan kişiler haline gelebilirler.
 
Bu yazımızla kurumlarımızda değişen “yönetici” kavramına da bir nebze değinmiş olduk aslında. Devlet yöneticilerimiz artık halkına uzak duran “bugün git yarın gel” anlayışından sıyrılmış, vatandaşın hizmetkârı olmuştur.
 
Bu vesileyle yazımızın tüm yönetici arkadaşlarımıza rehber olmasını temenni eder, tüm okurlarımı saygıyla selamlarım.
Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
Arşiv Arama
- -
Genç Bürokrat Dergisi Haber Portalı
© Copyright 2015 İRM TASARIM AJANSI. Tüm hakları saklıdır. Bu site İRM Pusula Tasarım Ajansı alt yapısı ile yapılmıştır.
GÜNDEM
SPOR
SİYASET
EĞİTİM
DÜNYA